طرح و ساخت انتقال و توزیع آب به اراضی دشت سیستان، محدوده زهک – واحدعمرانی ۳

مشخصات پروژه

طرح و ساخت انتقال و توزیع آب به اراضی دشت سیستان، محدوده زهک – واحدعمرانی ۳

کارفرما : وزارت جهاد کشاورزی، معاونت آب و خاک وصنایع، مجری طرح آبیاری دشت سیستان

مشاور کارفرما : شرکت مهندسی مشاور نهادآب

محل اجرا : دشت سیستان

پیمانکار طرح و ساخت : گروه مشارکت شرکت جامع راه جنوب و مهندسان مشاور کاوآب

سال اجرا : از اردیبهشت ۱۳۹۵ تا به ‌حال

دشت سیستان با مساحت کل ۲۲۵۰۰۰ هکتار از لحاظ آبیاری به هشت منطقه به نام‌های میانکنگی، گلمیر، میلک ، آذر، زهک، پشت آب بالا، پشت آب پایین، شیب‌آب بالا و شیب‌آب پایین تقسیم شده است.
شهرستان زهک حدود ۸۰۲ کیلومتر مربع وسعت داشته و دارای یک شهر (شهر زهک مرکز شهرستان) دو بخش، ۴ دهستان و ۱۸۰ آبادی دارای سکنه می باشد. مطابق سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، شهرستان زهک دارای حدود ۷۵ هزار نفر جمعیت در قالب حدود ۱۸ هزار خانوار سکونت داشته اند که از این میزان جمعیت حدود ۱۴ هزار نفر ساکن شهر زهک و بقیه جمعیت (حدود ۶۱ هزار نفر) ساکن مناطق روستایی بوده اند.
بر اساس اطلاعات دریافتی از سازمان جهاد کشاورزی استان سیستان و بلوچستان و نقشه های کاربری اراضی، مجموع سطح زیر کشت اراضی کشاورزی شهرستان زهک حدود ۱۹۸۷۷ هکتار می باشد که از این میزان ۱۹۱۶۷ هکتار به اراضی زراعی آبی و ۷۱۰ هکتار به باغات مثمر اختصاص دارد. محدوده اراضی زهک ۳در شمال رودخانه سیستان ودر حد فاصل اراضی محدوده های زهک ۱ و زابل ۲ در ضلع جنوبی شرقی شهرستان زابل قرار دارد. در این محدوده مجموعا ۲۹ روستای اصلی و ۶۵ روستای زایشی وجود دارد و سهم آب تخصیص یافته آن برابر ۷/۳۶ میلیون متر مکعب در سال و با حداکثر دبی تحویلی معادل ۳۸۰۰ لیتر در ثانیه جهت زیرکشت بردن سطح خالص ۴۲۲۰ هکتار میباشد. جاده اصلی زهک- زابل محدوده اراضی زهک ۳ رابه دو قسمت تقسیم کرده است که از مجموع ۹۴ روستای اصلی وزایشی ۳۱ روستا درقسمت شرق جاده و۶۳ روستا درغرب جاده واقع شده است .


اهداف تعریف شده در طرح آبیاری دشت سیستان عبارت است از :
۱. جلوگیری از مهاجرت ساکنین منطقه و پیامدهای ناگوار اجتماعی و سیاسی آن برای کل کشور.
2. حفظ و پایداری سیستان به عنوان منطقه استراتژیک در جغرافیای امنیتی کشور
3. احیای کشاورزی قابل برنامه ریزی و اسکان رضایتمندانه مردم
4.حفظ و تثبیت اکوسیستم طبیعی و انسانی دشت سیستان
5.بهره وری هوشمندانه و بهینه از منابع پایه تولید
6.کمک به تامین اشتغال و درآمد ساکنین
7.تبدیل منطقه به قطب تولید محصولات کشاورزی و تولید برای منطقه و کشور و حل مشکل اشتغال شرق کشور
8.کمک به افزایش قدرت چانه زنی بین المللی در افزایش حق آبه دریافتی و احیای تالاب بین المللی هامون از طریق ایجاد زیرساخت های مدرن



در این طرح آب مورد نیاز از طریق لوله از چاه نیمه ها تامین می شود، ذخیره منابع آب در چاه نیمه ها عمدتا از طغیان رودخانه هیرمند در ماههای پر باران اتفاق میافتد. این طغیان ها معمولا در زمستان و اوایل بهار رخ داده و عامل اساسی در تعیین وضعیت حجم ذخیره آب و مقدار سهمیه آب کشارورزی می باشد.
هدف از اجرای این طرح، انتقال و توزیع آب برای تمامی روستاها دارای سند وسهم آب می باشد، بنابراین تقسیم آب بین روستاهای محدود پروژه بر پایه سهم آب صورت گرفته است. برای انتقال و توزیع آب در سطح هر بخش (واحد عمرانی)، در نقاط مختلف از خط لوله انشعاب گرفته شده و با استفاده از خطوط لوله اصلی و نیمه اصلی آب مورد نیاز در سطح اراضی توزیع شده است. باتوجه به اینکه در این پروژه براساس سهم آب فقط بخشی از اراضی هر بهره بردار آبیاری خواهد شد بنابراین از تجمیع اراضی چندین بهره بردار، قطعات زراعی با مساحت حداقل۱۰ سهم ایجاد می گردد که این قطعات در واقع نقاط تحویل آب محسوب می گردند. بر این اساس خطوط لوله اصلی و نیمه اصلی در سطح اراضی به گونه ای جانمایی شده اند که امکان تحویل آب به قطعات زراعی حدود ۲۰ هکتاری بصورت تحت فشار فراهم گردد. در طرح اولیه پیش بینی شده شبکه انتقال و توزیع آب با هدف تحویل آب به حدود ۴۲۲۰ هکتار اراضی کشاورزی در سطح فوق با استفاده از لوله های فایبرگلاس GRP و پلی اتیلن صورت می گیرید. به طوری که آب در لوله های انتقال و توزیع تحت فشار و داخل مزارع به شیوه سیستم آبیاری تحت فشار پخش می شود.
محدوده اراضی زهک ۳ به دو محدوده ۱ و ۲ تقسیم میگردد. محدوده شماره ۱ تحت عنوان MPZ3-1 و محدوده شماره ۲ تحت عنوان MPZ3-2 نامگذاری بطوریکه محدوده اراضی واقع در سمت راست جاده زهک – زابل بعنوان محدوده شماره ۱ و محدوده اراضی واقع در سمت چپ زهک – زابل بعنوان محدوده شماره ۲ نامگذاری شده است. از حوضچه آبگیر خطوط انتقال کل مناطق دو انشعاب برای اراضی زهک ۳ پیش بینی و خطوط اصلی مناطق۱ و ۲ در مجاورت جاده زهک – زابل تا منتهی الهی اراضی ادامه می یابد. خطوط درجه ۲ در هر ناحیه به لوله اصلی مربوط متصل و سهم آب هر روستا توسط خطوط لوله درجه درجه ۲ انتقال می یابد.

هدف از اجرای این طرح، انتقال و توزیع آب برای تمامی روستاها دارای سند وسهم آب می باشد، بنابراین تقسیم آب بین روستاهای محدود پروژه بر پایه سهم آب صورت گرفته است. برای انتقال و توزیع آب در سطح هر بخش (واحد عمرانی)، در نقاط مختلف از خط لوله انشعاب گرفته شده و با استفاده از خطوط لوله اصلی و نیمه اصلی آب مورد نیاز در سطح اراضی توزیع شده است. باتوجه به اینکه در این پروژه براساس سهم آب فقط بخشی از اراضی هر بهره بردار آبیاری خواهد شد بنابراین از تجمیع اراضی چندین بهره بردار، قطعات زراعی با مساحت حداقل۱۰ سهم ایجاد می گردد که این قطعات در واقع نقاط تحویل آب محسوب می گردند. بر این اساس خطوط لوله اصلی و نیمه اصلی در سطح اراضی به گونه ای جانمایی شده اند که امکان تحویل آب به قطعات زراعی حدود ۲۰ هکتاری بصورت تحت فشار فراهم گردد. در طرح اولیه پیش بینی شده شبکه انتقال و توزیع آب با هدف تحویل آب به حدود ۴۲۲۰ هکتار اراضی کشاورزی در سطح فوق با استفاده از لوله های فایبرگلاس GRP و پلی اتیلن صورت می گیرید. به طوری که آب در لوله های انتقال و توزیع تحت فشار و داخل مزارع به شیوه سیستم آبیاری تحت فشار پخش می شود.
محدوده اراضی زهک ۳ به دو محدوده ۱ و ۲ تقسیم میگردد. محدوده شماره ۱ تحت عنوان MPZ3-1 و محدوده شماره ۲ تحت عنوان MPZ3-2 نامگذاری بطوریکه محدوده اراضی واقع در سمت راست جاده زهک – زابل بعنوان محدوده شماره ۱ و محدوده اراضی واقع در سمت چپ زهک – زابل بعنوان محدوده شماره ۲ نامگذاری شده است. از حوضچه آبگیر خطوط انتقال کل مناطق دو انشعاب برای اراضی زهک ۳ پیش بینی و خطوط اصلی مناطق۱ و ۲ در مجاورت جاده زهک – زابل تا منتهی الهی اراضی ادامه می یابد. خطوط درجه ۲ در هر ناحیه به لوله اصلی مربوط متصل و سهم آب هر روستا توسط خطوط لوله درجه درجه ۲ انتقال می یابد.
باتوجه به شمای کلی اراضی پروژه سعی گردیده است که زون بندی اراضی با توجه به برنامه زمان بندی اجرای پروژه ومسائل اجتماعی وفنی به شرح ذیل صورت پذیرد.
کل اراضی به دوناحیه تقسیم بندی شده است . ناحیه ۱ شامل اراضی سمت راست جاده زهک – زابل وناحیه دوشامل اراضی سمت چپ جاده زهک – زابل می باشد.
ناحیه یک شامل یک بلوک اجرائی ویک خط اصلی وچهارخط فرعی به مساحت خالص ۱۴۰۰ هکتار(خالص : زمینهای تحت آبیاری)و ناحیه دو شامل سه بلوک اجرائی ویک خط اصلی و یازده خط فرعی می باشد. بلوک دو اراضی شامل سه خط فرعی بامساحت خالص ۹۲۷ هکتاروبلوک سه اراضی شامل چهارخط فرعی بامساحت خالص۹۹۶ هکتاروبلوک چهار اراضی شامل چهار خط فرعی بامساحت خالص ۸۷۷ هکتار می باشد.

گالری تصاویر پروژه

چهت بزرگنمایی روی تصاویر زیر کلیک کنید

ویدیو های پروژه

چهت پخش روی ویدیوهای زیر کلیک کنید
فارسی